องค์ประกอบดนตรี ศิลปะ ดนตรี นาฏศิลป์ ม.1

🎶 บทเรียนศิลปะ ดนตรี นาฏศิลป์ มัธยมศึกษาปีที่ 1 · หน่วย: ดนตรี · ตัวชี้วัด ศ 2.1 ม.1/1, ศ 2.1 ม.1/2, ศ 2.1 ม.1/3, ศ 2.1 ม.1/4 ฯลฯ

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: องค์ประกอบดนตรี

ทำไมเพลงเศร้ากับเพลงสนุก ฟังแล้วต่างกัน?

เพราะเพลงแต่ละเพลงใช้ “องค์ประกอบดนตรี” ต่างกัน

เช่น ช้า–เร็ว ดัง–เบา สูง–ต่ำ

องค์ประกอบดนตรี 5 อย่าง

เสียง จังหวะ ทำนอง เสียงประสาน และรูปแบบ

ทุกเพลงมีองค์ประกอบเหล่านี้ผสมกัน

คุณสมบัติของเสียง 4 ด้าน

ระดับเสียง: สูง–ต่ำ ความยาวเสียง: สั้น–ยาว

ความเข้มเสียง: ดัง–เบา

คุณภาพเสียง: สีสันเฉพาะตัวของเครื่องดนตรี

จังหวะ: หัวใจที่เต้นสม่ำเสมอ

จังหวะเคาะ (บีต) เต้นสม่ำเสมอตลอดเพลง

จับกลุ่มเป็นห้อง เช่น 2/4 = ห้องละ 2 จังหวะ

3/4 = ห้องละ 3 จังหวะ 4/4 = ห้องละ 4 จังหวะ

ทำนอง: เสียงสูงต่ำเรียงต่อกัน

ทำนองคือเสียงหลายเสียงเรียงกันเป็นเรื่องราว

บางช่วงไต่ขึ้น บางช่วงไต่ลง

ทำนองคือส่วนที่เราฮัมตามได้

เสียงประสานและรูปแบบ

เสียงประสาน: หลายเสียงดังพร้อมกัน เช่น คอร์ด

รูปแบบ: โครงสร้างเพลง เช่น ท่อน A ท่อน B

เพลงที่ใช้ซ้ำ A–B–A ฟังแล้วจำง่าย

ศัพท์ความดัง–เบา และความเร็ว

p (เปียโน) = เบา f (ฟอร์เต) = ดัง

เครสเชนโด = ค่อย ๆ ดังขึ้น

อัลเลโกร = เร็ว อดาจิโอ = ช้า

ตัวอย่างนับจังหวะ 3/4

นับ “หนึ่ง สอง สาม | หนึ่ง สอง สาม”

เน้นจังหวะที่ 1 ของทุกห้อง

ฟังแล้วโยกเหมือนเพลงวอลซ์

ตัวอย่างเทียบเพลง 2 เพลง

เพลง ก: ช้า เบา เสียงต่ำ → เศร้า สงบ

เพลง ข: เร็ว ดัง เสียงสูงสลับต่ำ → สนุก ตื่นเต้น

องค์ประกอบเปลี่ยน อารมณ์เพลงก็เปลี่ยน

ระวัง!เสียง “สูง” ไม่ใช่เสียง “ดัง”

สูง–ต่ำ = ระดับเสียง (เสียงแหลม–ทุ้ม)

ดัง–เบา = ความเข้มเสียง

เสียงแหลมเบา ๆ ก็มีได้ เสียงทุ้มดัง ๆ ก็มีได้

สรุปสรุป

เคล็ดลับจำง่าย: เสียง–จังหวะ–ทำนอง–ประสาน–รูปแบบ / สูงต่ำ ≠ ดังเบา / p เบา f ดัง

แบบฝึกหัด องค์ประกอบดนตรี พร้อมเฉลย

เครื่องหมาย f ในโน้ตเพลง หมายถึงอะไร
- ก. ให้เล่นเบา
- ข. ให้เล่นดัง
- ค. ให้เล่นเร็ว
ดูเฉลย
ตอบ: ให้เล่นดัง — f ย่อมาจาก ฟอร์เต แปลว่าดัง
ไวโอลินกับขลุ่ยเล่นโน้ตเดียวกัน แต่เราแยกออกว่าเป็นเครื่องไหน เพราะคุณสมบัติใด
- ก. คุณภาพเสียง (สีสันของเสียง)
- ข. ระดับเสียง
- ค. อัตราจังหวะ
ดูเฉลย
ตอบ: คุณภาพเสียง (สีสันของเสียง) — แม้ระดับเสียงเท่ากัน แต่แต่ละเครื่องมีสีสันเสียงเฉพาะตัว
อัตราจังหวะ 3/4 มีห้องละกี่จังหวะ
ดูเฉลย
ตอบ: 3
ส่วนของเพลงที่เราฮัมตามได้ คือองค์ประกอบใด
- ก. ทำนอง
- ข. เสียงประสาน
- ค. รูปแบบ
ดูเฉลย
ตอบ: ทำนอง — ทำนองคือเสียงสูงต่ำที่เรียงต่อกัน เป็นส่วนที่จำและร้องตามได้
การเล่นหลายเสียงพร้อมกันจนเกิดเป็นคอร์ด คือองค์ประกอบใด
- ก. เสียงประสาน
- ข. ทำนอง
- ค. จังหวะ
ดูเฉลย
ตอบ: เสียงประสาน — เสียงประสานคือการที่หลายเสียงดังพร้อมกัน เช่น คอร์ด
จริงหรือไม่: เสียงที่สูงมาก ๆ จะต้องเป็นเสียงที่ดังเสมอ
ดูเฉลย
ตอบ: ไม่จริง — สูง–ต่ำคือระดับเสียง ดัง–เบาคือความเข้ม เป็นคนละเรื่องกัน
เพลงช้า เบา ใช้เสียงต่ำ มักให้อารมณ์แบบใด
- ก. ตลก ขบขัน
- ข. เศร้า สงบ
- ค. ตื่นเต้น เร้าใจ
ดูเฉลย
ตอบ: เศร้า สงบ — ความเร็วช้า ความดังเบา และเสียงต่ำ ทำให้รู้สึกเศร้าหรือสงบ
เพลงที่มีท่อน A แล้วท่อน B แล้วกลับมาท่อน A เป็นเรื่องขององค์ประกอบใด
- ก. ระดับเสียง
- ข. รูปแบบ (ฟอร์ม)
- ค. ความเข้มเสียง
ดูเฉลย
ตอบ: รูปแบบ (ฟอร์ม) — การวางท่อนเพลงเป็นโครงสร้าง A–B–A คือรูปแบบ (ฟอร์ม) ของเพลง
จริงหรือไม่: จังหวะเคาะ (บีต) ของเพลงจะเต้นสม่ำเสมอตลอดเพลง
ดูเฉลย
ตอบ: จริง

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน ศิลปะ ดนตรี นาฏศิลป์ ม.1 หน่วย “ดนตรี” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี