สมัยก่อนสุโขทัยและอาณาจักรสุโขทัย สังคมศึกษา ม.1

อุ่นเครื่องก่อนมีสุโขทัย

ดินแดนไทยมีอาณาจักรโบราณหลายแห่ง

ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในไทย

มนุษย์ใช้เครื่องมือหิน แล้วรู้จักใช้โลหะ

บ้านเชียง (อุดรธานี) พบภาชนะลายเขียนสีและสำริด

ได้เป็นมรดกโลก

อาณาจักรโบราณ

ก่อนมีสุโขทัย มีอาณาจักรเหล่านี้

กำเนิดสุโขทัย

ราว พ.ศ. 1792 พ่อขุนบางกลางหาวและพ่อขุนผาเมือง

ร่วมกันขับไล่ขอมสบาดโขลญลำพง

พ่อขุนบางกลางหาวขึ้นครองราชย์เป็นพ่อขุนศรีอินทราทิตย์

พ่อขุนรามคำแหงมหาราช

ขยายอาณาเขตกว้างขวาง

ประดิษฐ์ลายสือไทย พ.ศ. 1826

รับพระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์

การเมืองการปกครองสุโขทัย

ช่วงแรก: พ่อปกครองลูก ใกล้ชิดราษฎร

ช่วงหลัง (พญาลิไท): ธรรมราชา ทรงนิพนธ์ไตรภูมิพระร่วง

พ.ศ. 1981 สุโขทัยรวมเข้ากับอยุธยา

การจัดเมือง

ราชธานีอยู่กลาง เมืองลูกหลวง 4 ทิศ

ให้ลูกหลานกษัตริย์ปกครอง

ถัดออกไปเป็นเมืองพระยามหานคร และเมืองประเทศราช

เศรษฐกิจสุโขทัย

เกษตรกรรม มีระบบชลประทาน (สรีดภงส์)

การค้าเสรี ไม่เก็บจกอบ (จังกอบ คือภาษีผ่านด่าน)

ส่งออกเครื่องสังคโลก

ตัวอย่างวิเคราะห์ศิลาจารึก

"เจ้าเมืองบ่เอาจกอบในไพร่"

= ไม่เก็บภาษีผ่านด่าน → ส่งเสริมการค้า

ตัวอย่างพ่อปกครองลูก ในศิลาจารึก

มีกระดิ่งแขวนไว้ที่ประตูเมือง

ใครเดือดร้อนไปสั่นกระดิ่ง

พ่อขุนจะออกมาตัดสินความด้วยพระองค์เอง

สรุปสรุป

เคล็ดลับจำง่าย: ลูกหลวง 4 ทิศ "ศรี–สอง–สระ–ชุม"

= เหนือ–ตะวันออก–ใต้–ตะวันตก