NarWhizเปิดแอป ▶

วงจรอนุกรม–ขนาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3

🔌 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มัธยมศึกษาปีที่ 3 · หน่วย: ไฟฟ้า · ตัวชี้วัด ว 2.3 ม.3/1, ว 2.3 ม.3/2, ว 2.3 ม.3/3, ว 2.3 ม.3/4 ฯลฯ

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: วงจรอนุกรม–ขนาน

เริ่มกันไฟดวงหนึ่งดับ ทำไมดวงอื่นยังติด?

ไฟประดับบางชุด ดวงเดียวขาดดับทั้งสาย

แต่ไฟในบ้าน ปิดทีละดวงได้

วงจรอนุกรม

ต่อเรียงกันเป็นทางเดียว

กระแสผ่านทุกตัวเท่ากัน

ตัวหนึ่งขาด วงจรเปิด ดับทั้งหมด

ตัวต้านทานแบบอนุกรม

R รวม = R₁ + R₂ + ...

ความต่างศักย์แบ่งกัน: V = V₁ + V₂

วงจรขนาน

ต่อแยกเป็นหลายสาขา

ความต่างศักย์ทุกสาขาเท่ากัน

สาขาหนึ่งขาด สาขาอื่นยังทำงาน

สูตรตัวต้านทานแบบขนาน

1/R รวม = 1/R₁ + 1/R₂

กระแสรวม = I₁ + I₂

R รวมน้อยกว่าตัวที่น้อยที่สุดเสมอ

เปรียบเทียบอนุกรม–ขนาน

จำตารางนี้ให้ได้

ตัวอย่างคำนวณวงจรอนุกรม

R 4 Ω และ 6 Ω ต่ออนุกรมกับ 20 V

R รวม = 10 Ω I = 20 ÷ 10 = 2 A

V ที่ 4 Ω = 8 V V ที่ 6 Ω = 12 V (รวม 20 V ✓)

ตัวอย่างคำนวณ R ขนาน

R 6 Ω และ 3 Ω ต่อขนาน

1/R = 1/6 + 1/3 = 3/6 → R = 2 Ω

สูตรลัด 2 ตัว: R = (R₁×R₂)/(R₁+R₂) = 18/9 = 2 Ω

ตัวอย่างกระแสในวงจรขนาน

R 6 Ω และ 3 Ω ต่อขนานกับ 12 V

I₁ = 12 ÷ 6 = 2 A I₂ = 12 ÷ 3 = 4 A

กระแสรวม = 6 A (ตรวจ: 12 ÷ 2 Ω = 6 A ✓)

ตัวอย่างตัวต้านทานเท่ากันต่อขนาน

R เท่ากัน n ตัวต่อขนาน: R รวม = R ÷ n

เช่น 12 Ω 3 ตัว → 12 ÷ 3 = 4 Ω

ระวัง!ยิ่งต่อขนาน R ยิ่งลด

ต่อขนานเพิ่ม → R รวมลดลง → กระแสรวมเพิ่ม

เสียบปลั๊กพ่วงหลายเครื่องพร้อมกัน กระแสสูง ร้อน อันตราย!

สรุปสรุปบทเรียน

อนุกรม: R บวกกัน กระแสเท่ากัน แรงดันแบ่งกัน

ขนาน: แรงดันเท่ากัน กระแสแบ่งกัน R รวมลดลง

เคล็ดลับ: "อนุ-กระแสเท่า ขนาน-แรงดันเท่า"

แบบฝึกหัด วงจรอนุกรม–ขนาน พร้อมเฉลย

  1. R 2 Ω, 3 Ω และ 5 Ω ต่ออนุกรมกับ 20 V กระแสกี่แอมแปร์
    ดูเฉลยตอบ: 2
  2. ทำไมเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านจึงต่อแบบขนาน
    • ก. ประหยัดสายไฟ
    • ข. ทุกเครื่องได้ 220 V และปิดเครื่องหนึ่ง เครื่องอื่นยังทำงาน
    • ค. ความต้านทานรวมมากขึ้น
    • ง. กระแสเท่ากันทุกเครื่อง
    ดูเฉลยตอบ: ทุกเครื่องได้ 220 V และปิดเครื่องหนึ่ง เครื่องอื่นยังทำงาน
  3. R 3 Ω, 5 Ω, 2 Ω ต่ออนุกรม ความต้านทานรวมกี่โอห์ม
    ดูเฉลยตอบ: 10
  4. R 4 Ω และ 4 Ω ต่อขนาน ความต้านทานรวมกี่โอห์ม
    ดูเฉลยตอบ: 2 — สูตรลัด: (4 × 4) ÷ (4 + 4) = 2
  5. ในวงจรขนาน ปริมาณใดเท่ากันทุกสาขา
    • ก. กระแส
    • ข. ความต่างศักย์
    • ค. ความต้านทาน
    ดูเฉลยตอบ: ความต่างศักย์ — ทุกสาขาต่อคร่อมแหล่งจ่ายเดียวกัน ความต่างศักย์จึงเท่ากัน ส่วนกระแสแบ่งไปตามสาขา
  6. R 10 Ω และ 15 Ω ต่ออนุกรม ความต้านทานรวมกี่โอห์ม
    ดูเฉลยตอบ: 25
  7. R 3 Ω และ 6 Ω ต่อขนาน ความต้านทานรวมกี่โอห์ม
    ดูเฉลยตอบ: 2 — (3 × 6) ÷ (3 + 6) = 18 ÷ 9 = 2
  8. R 4 Ω และ 8 Ω ต่ออนุกรมกับ 24 V ความต่างศักย์คร่อม R 8 Ω กี่โวลต์
    ดูเฉลยตอบ: 16 — R รวม 12 Ω → I = 2 A → V = 2 × 8 = 16 V
  9. R 20 Ω จำนวน 4 ตัวต่อขนาน ความต้านทานรวมกี่โอห์ม
    ดูเฉลยตอบ: 5
  10. ในวงจรอนุกรม ปริมาณใดเท่ากันทุกตัว
    • ก. ความต่างศักย์
    • ข. กระแส
    • ค. ความต้านทาน
    ดูเฉลยตอบ: กระแส — มีทางเดินกระแสทางเดียว

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 หน่วย “ไฟฟ้า” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี