พัฒนาการรัตนโกสินทร์และการปฏิรูปบ้านเมือง สังคมศึกษา ม.3

อุ่นเครื่องกรุงเทพฯ อายุกว่า 240 ปีแล้ว!

สร้างเมื่อ พ.ศ. 2325

ผ่านการฟื้นฟู ปรับตัว และปฏิรูปมากมาย

จนเป็นประเทศไทยวันนี้

ย้ายราชธานีมาฝั่งตะวันออก

ร.1 ย้ายจากฝั่งธนบุรีมาฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา

เป็นที่ราบกว้าง ขยายเมืองได้

มีแม่น้ำเป็นคูเมืองป้องกันข้าศึกทางตะวันตก

สมัยฟื้นฟูบ้านเมือง (ร.1–ร.3)

ร.1: ชำระกฎหมายตราสามดวง (2347) สังคายนาพระไตรปิฎก

ทำสงครามเก้าทัพ (2328) ป้องกันพม่า

ร.3: ค้าขายกับจีนมาก ทำสนธิสัญญาเบอร์นีย์ (2369)

ภัยจากการล่าอาณานิคม

ชาติตะวันตก เช่น อังกฤษ ฝรั่งเศส ยึดประเทศเพื่อนบ้าน

พม่า มลายู เป็นของอังกฤษ / ลาว กัมพูชา เวียดนาม เป็นของฝรั่งเศส

สยามต้องปรับตัวเพื่อรักษาเอกราช

ร.4: เปิดประเทศ

ทำสนธิสัญญาเบาว์ริงกับอังกฤษ พ.ศ. 2398

ค้าขายเสรี เก็บภาษีขาเข้าร้อยละ 3

แต่เสียสิทธิสภาพนอกอาณาเขต

ร.5: ปฏิรูปการปกครอง

ตั้งกระทรวง 12 กระทรวง (2435) แทนจตุสดมภ์

หัวเมือง: ระบบเทศาภิบาล รวมเป็นมณฑล

ส่วนกลางควบคุมได้ทั่วถึง

ร.5: ปฏิรูปสังคมและความทันสมัย

เลิกทาส (พ.ร.บ. ทาส ร.ศ. 124 พ.ศ. 2448)

ตั้งโรงเรียนแบบใหม่ โรงพยาบาลศิริราช

สร้างรถไฟ ไปรษณีย์ โทรเลข

ร.6: สร้างความเป็นชาติ

ธงไตรรงค์ (2460) ตั้งกองเสือป่าและลูกเสือ

พ.ร.บ. ประถมศึกษา (2464) บังคับเรียน

ให้คนไทยมีนามสกุล ทดลองประชาธิปไตยในดุสิตธานี

ตัวอย่างตัวอย่าง: ทำไมไทยไม่ตกเป็นอาณานิคม

ปฏิรูปบ้านเมืองให้ทันสมัยแบบตะวันตก

ใช้การทูต ผูกมิตรกับหลายชาติ

ยอมเสียดินแดนบางส่วนเพื่อรักษาส่วนใหญ่

ตัวอย่างตัวอย่าง: วิเคราะห์ผลของการเลิกทาส

เหตุ: ทาสขาดอิสรภาพ ไม่เท่าเทียม

วิธี: ค่อยเป็นค่อยไป ใช้เวลากว่า 30 ปี

ผล: คนมีอิสระ ไม่เกิดสงครามกลางเมือง

ระวัง!อย่าสลับสนธิสัญญา

เบอร์นีย์ = ร.3 (2369)

เบาว์ริง = ร.4 (2398) เปิดการค้าเสรี

สรุปสรุป เคล็ดลับจำง่าย

ร.1 สร้างกรุง 2325 / ร.3 เบอร์นีย์

ร.4 เบาว์ริง 2398 / ร.5 12 กระทรวง เลิกทาส

ร.6 ธงไตรรงค์ ประถมศึกษาภาคบังคับ