NarWhizเปิดแอป ▶

ข้างขึ้น ข้างแรม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.4

🌓 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประถมศึกษาปีที่ 4 · หน่วย: ดวงจันทร์และระบบสุริยะ · ตัวชี้วัด ว 3.1 ป.4/1, ว 3.1 ป.4/2, ว 3.1 ป.4/3

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: ข้างขึ้น ข้างแรม

ดวงจันทร์เปลี่ยนรูปร่างได้?

บางคืนเห็นเป็นเสี้ยวบาง ๆ บางคืนกลมโต

บางคืนก็มองไม่เห็นเลย

ดวงจันทร์เปลี่ยนรูปร่างจริงหรือ

เรียนรู้ดวงจันทร์ไม่มีแสงในตัว

ดวงจันทร์สว่างเพราะสะท้อนแสงอาทิตย์

ด้านที่หันเข้าหาดวงอาทิตย์สว่างเสมอ (ครึ่งดวง)

อีกด้านมืด

เรียนรู้ดวงจันทร์โคจรรอบโลก

ดวงจันทร์เคลื่อนที่รอบโลกไปเรื่อย ๆ

ครบ 1 รอบของข้างขึ้นข้างแรม ประมาณ 29.5 วัน (ราว 1 เดือน)

เรียนรู้ทำไมเห็นรูปร่างต่างกัน

ด้านสว่างหันหาดวงอาทิตย์เสมอ

แต่เมื่อดวงจันทร์ย้ายตำแหน่ง

เราบนโลกเห็นส่วนสว่างมากน้อยต่างกันในแต่ละคืน

เรียนรู้ข้างขึ้น: สว่างเพิ่มขึ้น

ขึ้น 1 ค่ำ ถึง ขึ้น 15 ค่ำ

ส่วนสว่างเพิ่มขึ้นทุกคืน

ขึ้น 15 ค่ำ เห็นเต็มดวง

เรียนรู้ข้างแรม: สว่างลดลง

แรม 1 ค่ำ ถึง แรม 14 หรือ 15 ค่ำ

ส่วนสว่างลดลงทุกคืน

แรม 15 ค่ำ มองไม่เห็นดวงจันทร์

ตัวอย่างตารางวันสำคัญของดวงจันทร์

จำ 4 วันนี้ไว้ ใช้ตอบได้เกือบทุกข้อ

ตัวอย่างคืนวันลอยกระทง

ลอยกระทงตรงกับ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12

จึงเห็นดวงจันทร์เต็มดวง สว่างสวยงาม

ตัวอย่างนับวันไปถึงเต็มดวง

วันนี้ขึ้น 8 ค่ำ อีกกี่วันจะเต็มดวง?

เต็มดวงคือขึ้น 15 ค่ำ

15 − 8 = 7 วัน

ระวังพลาดไม่ใช่เงาโลกบังดวงจันทร์

ข้างขึ้นข้างแรม เกิดจากตำแหน่งของดวงจันทร์ที่โคจรรอบโลก

ทำให้เราเห็นด้านสว่างต่างกัน

ไม่ได้เกิดจากเงาของโลกไปบัง

สรุปสรุป

ข้างขึ้น: สว่างเพิ่ม ➜ ขึ้น 15 ค่ำ เต็มดวง

ข้างแรม: สว่างลด ➜ แรม 15 ค่ำ มองไม่เห็น

เคล็ดลับจำ: "ขึ้น–เพิ่ม แรม–ลด"

แบบฝึกหัด ข้างขึ้น ข้างแรม พร้อมเฉลย

  1. ขึ้น 15 ค่ำ เราเห็นดวงจันทร์เป็นแบบใด
    • ก. 🌗
    • ข. 🌓
    • ค. 🌑
    • ง. 🌕
    ดูเฉลยตอบ: 🌕 — ขึ้น 15 ค่ำ คือวันเพ็ญ เห็นเต็มดวง
  2. แรม 8 ค่ำ เห็นดวงจันทร์เป็นแบบใด
    • ก. 🌑
    • ข. 🌕
    • ค. 🌓
    • ง. 🌗
    ดูเฉลยตอบ: 🌗 — แรม 8 ค่ำ เห็นครึ่งดวงด้านซ้าย
  3. ข้างขึ้นข้างแรมเกิดจากอะไร
    • ก. ดวงจันทร์เปลี่ยนรูปร่างจริง
    • ข. เมฆบังดวงจันทร์
    • ค. ดวงจันทร์โคจรรอบโลก ทำให้เห็นด้านสว่างต่างกัน
    • ง. เงาของโลกบังดวงจันทร์
    ดูเฉลยตอบ: ดวงจันทร์โคจรรอบโลก ทำให้เห็นด้านสว่างต่างกัน — ด้านสว่างหันหาดวงอาทิตย์เสมอ แต่ตำแหน่งดวงจันทร์เปลี่ยนไป
  4. จริงหรือไม่: ดวงจันทร์มีแสงสว่างในตัวเอง
    ดูเฉลยตอบ: ไม่จริง — ดวงจันทร์สะท้อนแสงจากดวงอาทิตย์
  5. วันนี้ขึ้น 8 ค่ำ อีกกี่วันจะถึงคืนเต็มดวง (ขึ้น 15 ค่ำ)
    ดูเฉลยตอบ: 7 — 15 − 8 = 7 วัน
  6. วันนี้ขึ้น 3 ค่ำ อีกกี่วันจะถึงขึ้น 15 ค่ำ
    ดูเฉลยตอบ: 12 — 15 − 3 = 12 วัน
  7. ดวงจันทร์ใช้เวลาประมาณกี่วัน จึงครบรอบข้างขึ้นข้างแรม
    • ก. 7 วัน
    • ข. ประมาณ 29.5 วัน
    • ค. 1 วัน
    • ง. 365 วัน
    ดูเฉลยตอบ: ประมาณ 29.5 วัน — ประมาณ 29.5 วัน หรือราว 1 เดือน
  8. คืนวันลอยกระทง (ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12) เห็นดวงจันทร์แบบใด
    • ก. มองไม่เห็น
    • ข. เสี้ยวบาง ๆ
    • ค. ครึ่งดวง
    • ง. เต็มดวง
    ดูเฉลยตอบ: เต็มดวง — ขึ้น 15 ค่ำ คือคืนวันเพ็ญ
  9. ช่วงข้างขึ้น ส่วนสว่างของดวงจันทร์เปลี่ยนไปอย่างไร
    • ก. ลดลงทุกคืน
    • ข. เพิ่มขึ้นทุกคืน
    • ค. หายไปทุกคืน
    • ง. เท่าเดิมทุกคืน
    ดูเฉลยตอบ: เพิ่มขึ้นทุกคืน — ขึ้น 1 ค่ำ ถึงขึ้น 15 ค่ำ สว่างเพิ่มจนเต็มดวง
  10. อยากดูดาวให้เห็นชัดที่สุด ควรเลือกคืนใด
    • ก. ขึ้น 15 ค่ำ
    • ข. แรม 15 ค่ำ (ไม่มีแสงจันทร์)
    • ค. แรม 1 ค่ำ
    • ง. ขึ้น 14 ค่ำ
    ดูเฉลยตอบ: แรม 15 ค่ำ (ไม่มีแสงจันทร์) — คืนที่มองไม่เห็นดวงจันทร์ ท้องฟ้ามืด เห็นดาวชัด

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.4 หน่วย “ดวงจันทร์และระบบสุริยะ” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี