NarWhizเปิดแอป ▶

ข้อมูลนี้เชื่อได้ไหม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.4

🕵️ บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประถมศึกษาปีที่ 4 · หน่วย: การค้นหาและประเมินข้อมูล · ตัวชี้วัด ว 4.2 ป.4/3, ว 4.2 ป.4/4, ว 4.2 ป.4/5

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: ข้อมูลนี้เชื่อได้ไหม

ข่าวแชร์ในกลุ่มแชตของครอบครัว

"ด่วน! กินมะนาววันละ 10 ลูก รักษาได้ทุกโรค แชร์ต่อเลย!"

ข้อความนี้จริงหรือเปล่านะ

เรียนรู้ข้อมูลในอินเทอร์เน็ต มีทั้งจริงและไม่จริง

ใครก็เขียนลงอินเทอร์เน็ตได้

บางคนเข้าใจผิด บางคนตั้งใจหลอก

เราจึงต้องประเมินก่อนเชื่อ

เรียนรู้เช็กลิสต์ 5 ข้อ

ถามตัวเองทุกครั้งที่เจอข้อมูลใหม่

เรียนรู้แหล่งที่มักน่าเชื่อถือ

เว็บไซต์หน่วยงานราชการ (มักลงท้าย .go.th)

สถานศึกษา (.ac.th) และองค์กรวิทยาศาสตร์

หนังสือเรียน และผู้เชี่ยวชาญที่ระบุชื่อ

เรียนรู้ข้อเท็จจริง กับ ความคิดเห็น

ข้อเท็จจริง: พิสูจน์ได้ว่าจริงหรือไม่

ความคิดเห็น: ความรู้สึกของแต่ละคน ไม่ผิดไม่ถูก

ตัวอย่างสัญญาณเตือนข่าวไม่จริง

พาดหัวเกินจริง เร่งให้แชร์ ไม่บอกแหล่งที่มา

ใช้ตัวอักษรตัวใหญ่ หรือเครื่องหมาย !!! เยอะ ๆ

ตัวอย่างตรวจข่าวมะนาวทีละขั้น

ใครเขียน? ไม่ระบุ ➜ มีหลักฐานไหม? ไม่มี

เว็บหน่วยงานสาธารณสุขบอกว่าไม่จริง

สรุป: ไม่น่าเชื่อถือ ไม่แชร์ต่อ

ตัวอย่างเทียบ 3 เว็บไซต์

เรื่อง: ดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุด

เว็บ A และ C ตรงกัน มีผู้เขียนและอ้างอิง

จึงเชื่อถือ A และ C มากกว่า B

ระวังพลาดยอดไลก์เยอะ ไม่ได้แปลว่าจริง

ข่าวปลอมบางข่าวมีคนแชร์เป็นหมื่น

รูปภาพก็ตัดต่อได้

ตัดสินจากหลักฐาน ไม่ใช่จากจำนวนคนแชร์

สรุปสรุป

ถาม: ใครเขียน เมื่อไร มีหลักฐานไหม ตรงกับที่อื่นไหม

แยกข้อเท็จจริงออกจากความคิดเห็น

เคล็ดลับจำ: "หยุด–คิด–เช็ก–ค่อยแชร์"

แบบฝึกหัด ข้อมูลนี้เชื่อได้ไหม พร้อมเฉลย

  1. แหล่งข้อมูลใดน่าเชื่อถือที่สุดเรื่องโรคไข้เลือดออก
    • ก. โพสต์ขายยาสมุนไพร
    • ข. ความเห็นใต้คลิปวิดีโอ
    • ค. เว็บไซต์ของหน่วยงานสาธารณสุข
    • ง. ข้อความส่งต่อในแชต
    ดูเฉลยตอบ: เว็บไซต์ของหน่วยงานสาธารณสุข — หน่วยงานที่ดูแลเรื่องนั้นโดยตรง และระบุแหล่งที่มา
  2. ข้อมูลแบบใดน่าเชื่อถือที่สุด
    • ก. ไม่บอกผู้เขียนแต่มีคนแชร์เยอะ
    • ข. ระบุผู้เขียน มีแหล่งอ้างอิง และตรงกับแหล่งอื่น
    • ค. เป็นโฆษณาขายของ
    • ง. พาดหัวว่า "ช็อก!"
    ดูเฉลยตอบ: ระบุผู้เขียน มีแหล่งอ้างอิง และตรงกับแหล่งอื่น — ใช้เช็กลิสต์: ผู้เขียน หลักฐาน ตรงกับแหล่งอื่น
  3. จริงหรือไม่: โพสต์ที่มีคนกดไลก์เป็นหมื่น แปลว่าข้อมูลเป็นจริงแน่นอน
    ดูเฉลยตอบ: ไม่จริง — ข่าวปลอมก็มีคนแชร์มากได้
  4. ข้อใดเป็นสัญญาณเตือนว่าอาจเป็นข่าวปลอม
    • ก. ตรงกับหนังสือเรียน
    • ข. มีแหล่งอ้างอิงจากหน่วยงาน
    • ค. มีชื่อผู้เขียนและวันที่
    • ง. "แชร์ด่วน! ก่อนถูกลบ" และไม่บอกแหล่งที่มา
    ดูเฉลยตอบ: "แชร์ด่วน! ก่อนถูกลบ" และไม่บอกแหล่งที่มา — เร่งให้แชร์และไม่มีที่มา
  5. ก่อนแชร์ข่าวที่ได้รับมา ควรทำอย่างไร
    • ก. ตรวจสอบจากแหล่งที่น่าเชื่อถือก่อน
    • ข. แชร์ทันที
    • ค. เพิ่มข้อความให้น่าตกใจ
    • ง. ส่งให้ทุกคนในโรงเรียน
    ดูเฉลยตอบ: ตรวจสอบจากแหล่งที่น่าเชื่อถือก่อน — หยุด คิด เช็ก แล้วค่อยแชร์
  6. จริงหรือไม่: เว็บไซต์ของหน่วยงานราชการมักน่าเชื่อถือกว่าเว็บที่ไม่ระบุผู้เขียน
    ดูเฉลยตอบ: จริง — หน่วยงานรับผิดชอบข้อมูลที่ตนเผยแพร่
  7. ข้อมูลเรื่องจำนวนประชากรจากปี พ.ศ. 2530 มีปัญหาเรื่องใด
    • ก. เก่าเกินไป ไม่ทันสมัย
    • ข. ไม่มีปัญหา
    • ค. ยาวเกินไป
    • ง. เป็นความคิดเห็น
    ดูเฉลยตอบ: เก่าเกินไป ไม่ทันสมัย — ข้อมูลบางเรื่องเปลี่ยนตามเวลา ต้องดูวันที่
  8. "ดาวพฤหัสบดีเป็นดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุด" เป็นข้อความแบบใด
    • ก. ความคิดเห็น
    • ข. ข้อเท็จจริง
    • ค. ข่าวปลอม
    • ง. โฆษณา
    ดูเฉลยตอบ: ข้อเท็จจริง — พิสูจน์ได้จากการวัด
  9. ควรเทียบข้อมูลกับแหล่งอื่นอย่างน้อยกี่แหล่ง
    • ก. แค่แหล่งเดียวพอ
    • ข. 100 แหล่ง
    • ค. 2–3 แหล่ง
    • ง. ไม่ต้องเทียบ
    ดูเฉลยตอบ: 2–3 แหล่ง — หลายแหล่งตรงกัน ข้อมูลยิ่งน่าเชื่อถือ

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.4 หน่วย “การค้นหาและประเมินข้อมูล” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี