NarWhizเปิดแอป ▶

สุริยุปราคา จันทรุปราคา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.6

🌘 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประถมศึกษาปีที่ 6 · หน่วย: อุปราคาและเทคโนโลยีอวกาศ · ตัวชี้วัด ว 2.3 ป.6/7, ว 2.3 ป.6/8, ว 3.1 ป.6/1, ว 3.1 ป.6/2

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: สุริยุปราคา จันทรุปราคา

กลางวันจู่ ๆ ท้องฟ้ามืด!

คนสมัยก่อนเชื่อว่าราหูอมดวงอาทิตย์

วิทยาศาสตร์อธิบายได้ด้วยเรื่องของเงา

อุปราคา คืออะไร

อุปราคา แปลว่า การบัง

เกิดเมื่อดวงอาทิตย์ โลก ดวงจันทร์

เรียงอยู่ในแนวเส้นตรงเดียวกัน

เงามืด และ เงามัว

วัตถุทึบแสงบังแสง เกิดเงา

เงามืด: แสงถูกบังหมด มืดสนิท

เงามัว: แสงถูกบังบางส่วน สลัว ๆ

สุริยุปราคา

ดวงจันทร์โคจรมาอยู่ระหว่างดวงอาทิตย์กับโลก

เงาดวงจันทร์ทอดมาบนโลก

เกิดได้ในวันเดือนมืด (ข้างแรม 14–15 ค่ำ)

สุริยุปราคามี 3 แบบ

เต็มดวง: อยู่ในเงามืด บังมิดทั้งดวง

บางส่วน: อยู่ในเงามัว บังแค่บางส่วน

วงแหวน: ดวงจันทร์อยู่ไกลโลก ดูเล็ก บังไม่มิด

ดูสุริยุปราคาอย่างปลอดภัย

ห้ามมองดวงอาทิตย์ด้วยตาเปล่า

แว่นกันแดด ฟิล์มเอกซเรย์ กระจกรมควัน ไม่ปลอดภัย

จันทรุปราคา

โลกอยู่ระหว่างดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์

เงาโลกทอดไปบังดวงจันทร์

เกิดได้ในคืนวันเพ็ญ (ขึ้น 15 ค่ำ)

จันทรุปราคาเต็มดวง เป็นสีแดง

แสงอาทิตย์บางส่วนหักเหผ่านบรรยากาศโลก

ไปตกบนดวงจันทร์ ดวงจันทร์จึงเป็นสีแดงอิฐ

มองด้วยตาเปล่าได้ปลอดภัย

ระวังพลาดอุปราคาไม่ได้เกิดทุกเดือน

วงโคจรดวงจันทร์เอียงจากวงโคจรโลกประมาณ 5 องศา

ส่วนใหญ่ทั้งสามจึงไม่เรียงตรงพอดี

เรื่องราหูอมเป็นความเชื่อ ไม่ใช่สาเหตุจริง

ตัวอย่างตัวอย่าง 2: เดาชนิดอุปราคา

คืนวันเพ็ญ ดวงจันทร์ค่อย ๆ แหว่ง

จนมืดทั้งดวงและกลายเป็นสีแดงอิฐ

→ จันทรุปราคาเต็มดวง

สรุปสรุป

สุริยุปราคา: ดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์ (วันเดือนมืด)

จันทรุปราคา: เงาโลกบังดวงจันทร์ (วันเพ็ญ)

เคล็ดลับ: "ใครถูกบัง ชื่อนั้น ใครอยู่กลาง คือผู้บัง"

แบบฝึกหัด สุริยุปราคา จันทรุปราคา พร้อมเฉลย

  1. ขณะเกิดสุริยุปราคา ตำแหน่งใดอยู่ตรงกลาง
    • ก. โลก
    • ข. ดวงจันทร์
    • ค. ดาวอังคาร
    • ง. ดวงอาทิตย์
    ดูเฉลยตอบ: ดวงจันทร์ — ดวงจันทร์อยู่ระหว่างดวงอาทิตย์กับโลก จึงบังแสงดวงอาทิตย์
  2. จันทรุปราคาเกิดได้ในคืนใด
    • ก. คืนวันเพ็ญ (ขึ้น 15 ค่ำ)
    • ข. คืนเดือนมืด
    • ค. ทุกคืน
    • ง. เฉพาะกลางวัน
    ดูเฉลยตอบ: คืนวันเพ็ญ (ขึ้น 15 ค่ำ) — ดวงจันทร์ต้องอยู่ด้านตรงข้ามดวงอาทิตย์ (เต็มดวง) จึงจะเข้าไปในเงาโลกได้
  3. ขณะเกิดจันทรุปราคา ตำแหน่งใดอยู่ตรงกลาง
    • ก. ดวงอาทิตย์
    • ข. ดาวศุกร์
    • ค. โลก
    • ง. ดวงจันทร์
    ดูเฉลยตอบ: โลก — โลกอยู่ระหว่างดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์ เงาโลกจึงบังดวงจันทร์
  4. สุริยุปราคาวงแหวนเกิดขึ้นเพราะเหตุใด
    • ก. มีเมฆบัง
    • ข. โลกหมุนเร็วขึ้น
    • ค. ดวงอาทิตย์เล็กลง
    • ง. ดวงจันทร์อยู่ไกลโลก ดูเล็กกว่าดวงอาทิตย์
    ดูเฉลยตอบ: ดวงจันทร์อยู่ไกลโลก ดูเล็กกว่าดวงอาทิตย์ — ดวงจันทร์ดูเล็กกว่า จึงบังไม่มิด เห็นขอบดวงอาทิตย์เป็นวงแหวน
  5. จริงหรือไม่: ดูสุริยุปราคาด้วยแว่นกันแดดธรรมดาได้อย่างปลอดภัย
    ดูเฉลยตอบ: ไม่จริง — แว่นกันแดดกรองแสงไม่พอ อาจทำให้ตาบอดได้ ต้องใช้แว่นกรองแสงเฉพาะ
  6. จริงหรือไม่: จันทรุปราคาสามารถดูด้วยตาเปล่าได้
    ดูเฉลยตอบ: จริง — แสงจากดวงจันทร์ไม่อันตรายต่อดวงตา
  7. ทำไมอุปราคาไม่เกิดขึ้นทุกเดือน
    • ก. ดวงอาทิตย์ดับบางเดือน
    • ข. ราหูไม่หิว
    • ค. วงโคจรดวงจันทร์เอียงจากวงโคจรโลก
    • ง. ดวงจันทร์หยุดโคจรบางเดือน
    ดูเฉลยตอบ: วงโคจรดวงจันทร์เอียงจากวงโคจรโลก — ทั้งสามจึงเรียงเป็นเส้นตรงพอดีได้เพียงบางครั้ง
  8. คนที่อยู่ในบริเวณเงามืดของดวงจันทร์ จะเห็นสุริยุปราคาแบบใด
    • ก. ไม่เห็นเลย
    • ข. จันทรุปราคา
    • ค. เต็มดวง
    • ง. บางส่วน
    ดูเฉลยตอบ: เต็มดวง — เงามืดคือบริเวณที่แสงถูกบังหมด จึงเห็นดวงอาทิตย์ถูกบังมิด
  9. จันทรุปราคาเต็มดวงทำให้ดวงจันทร์มีสีใด
    • ก. ขาวสว่างกว่าปกติ
    • ข. ฟ้าสด
    • ค. เขียว
    • ง. แดงอิฐ
    ดูเฉลยตอบ: แดงอิฐ — แสงที่หักเหผ่านบรรยากาศโลกไปตกบนดวงจันทร์เป็นสีแดง
  10. วิธีใดดูสุริยุปราคาได้อย่างปลอดภัย
    • ก. มองตรงด้วยตาเปล่า
    • ข. ดูภาพผ่านกล้องรูเข็ม
    • ค. มองผ่านฟิล์มเอกซเรย์
    • ง. ส่องผ่านกระจกรมควัน
    ดูเฉลยตอบ: ดูภาพผ่านกล้องรูเข็ม — กล้องรูเข็มให้เราดูภาพบนฉาก ไม่ได้มองดวงอาทิตย์โดยตรง

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.6 หน่วย “อุปราคาและเทคโนโลยีอวกาศ” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี