การลำเลียงน้ำและอาหาร วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.1

🪴 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มัธยมศึกษาปีที่ 1 · หน่วย: ระบบในพืช · ตัวชี้วัด ว 1.2 ม.1/6, ว 1.2 ม.1/7, ว 1.2 ม.1/8, ว 1.2 ม.1/9 ฯลฯ

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: การลำเลียงน้ำและอาหาร

เริ่มกันน้ำขึ้นไปถึงยอดไม้สูงได้อย่างไร?

ต้นไม้บางต้นสูงกว่าตึก 10 ชั้น

แต่น้ำจากรากก็ขึ้นไปถึงยอดได้!

รากดูดน้ำ

ขนรากช่วยเพิ่มพื้นที่ผิวในการดูดน้ำ

น้ำเข้าสู่รากด้วยออสโมซิส

รากดูดธาตุอาหารที่ละลายในน้ำด้วย

ไซเล็ม และ โฟลเอ็ม

ไซเล็ม: ลำเลียงน้ำและธาตุอาหาร จากรากขึ้นไป (ทางเดียว)

โฟลเอ็ม: ลำเลียงอาหาร (น้ำตาล) ไปทุกส่วน (ขึ้นและลง)

การคายน้ำช่วยดึงน้ำขึ้น

ใบคายน้ำเป็นไอน้ำออกทางปากใบ

เกิดแรงดึงน้ำในไซเล็มขึ้นมาแทนที่

เหมือนเราดูดน้ำด้วยหลอด

ปากใบและเซลล์คุม

ปากใบส่วนใหญ่อยู่ด้านล่างของใบ

เซลล์คุม 2 เซลล์ ควบคุมการปิดเปิด

เป็นทางเข้าออกของแก๊สและไอน้ำ

โฟลเอ็มส่งอาหาร

น้ำตาลที่ใบสร้างขึ้น

ถูกส่งไปเลี้ยงทุกส่วน ทั้งขึ้นและลง

มัดท่อลำเลียง

ไซเล็มและโฟลเอ็มอยู่คู่กันเป็นกลุ่ม

ใบเลี้ยงคู่: เรียงเป็นวงรอบลำต้น

ใบเลี้ยงเดี่ยว: กระจายทั่วลำต้น

เปรียบเทียบไซเล็ม–โฟลเอ็ม

จำให้แม่นนะ

ตัวอย่างตัวอย่างที่ 1: ต้นเทียนในน้ำสี

ปักต้นเทียนในน้ำผสมสีแดง ทิ้งไว้ 1 คืน

ตัดลำต้นตามขวาง เห็นจุดสีแดงเรียงเป็นวง

น้ำขึ้นทางไซเล็ม (ต้นเทียนเป็นพืชใบเลี้ยงคู่)

ตัวอย่างตัวอย่างที่ 2: ควั่นเปลือกไม้

ลอกเปลือกรอบกิ่งออกเป็นวง (ควั่นกิ่ง)

โฟลเอ็มอยู่ในเปลือก จึงถูกตัดขาด

อาหารลงไม่ได้ สะสมจนเปลือกเหนือรอยควั่นบวม

ระวัง!ระวัง!

ไซเล็ม = น้ำ ขึ้นทางเดียว

โฟลเอ็ม = อาหาร ไปได้ทั้งขึ้นและลง

อย่าสลับกันนะ!

สรุปสรุป

เคล็ดลับจำง่าย: "ไซ-น้ำขึ้น โฟล-อาหารไปทั่ว"

คายน้ำทางปากใบ ช่วยดึงน้ำขึ้น

แบบฝึกหัด การลำเลียงน้ำและอาหาร พร้อมเฉลย

เนื้อเยื่อใดลำเลียงน้ำตาลจากใบไปยังราก
- ก. ไซเล็ม
- ข. โฟลเอ็ม
- ค. ขนราก
- ง. ปากใบ
ดูเฉลย
ตอบ: โฟลเอ็ม — โฟลเอ็มลำเลียงอาหารไปทุกส่วน รวมทั้งลงไปที่ราก
ทาวาสลีนใต้ใบทุกใบ จะเกิดอะไรขึ้น
- ก. คายน้ำลดลง น้ำลำเลียงขึ้นช้าลง
- ข. คายน้ำมากขึ้น
- ค. รากดูดน้ำเร็วขึ้น
- ง. ไม่มีผลใด ๆ
ดูเฉลย
ตอบ: คายน้ำลดลง น้ำลำเลียงขึ้นช้าลง — วาสลีนปิดปากใบซึ่งอยู่ใต้ใบเป็นส่วนใหญ่ การคายน้ำจึงลดลง
เนื้อเยื่อใดลำเลียงน้ำจากรากขึ้นสู่ใบ
- ก. โฟลเอ็ม
- ข. ไซเล็ม
- ค. ผนังเซลล์
- ง. ปากใบ
ดูเฉลย
ตอบ: ไซเล็ม
การคายน้ำของพืชเกิดที่ส่วนใดเป็นส่วนใหญ่
- ก. ผล
- ข. ดอก
- ค. ราก
- ง. ปากใบ
ดูเฉลย
ตอบ: ปากใบ
ขนรากช่วยในการดูดน้ำอย่างไร
- ก. เพิ่มพื้นที่ผิวในการดูดน้ำ
- ข. สร้างน้ำตาล
- ค. ปิดเปิดปากใบ
- ง. ลำเลียงอาหารลงราก
ดูเฉลย
ตอบ: เพิ่มพื้นที่ผิวในการดูดน้ำ
จริงหรือไม่: โฟลเอ็มลำเลียงอาหารได้ทั้งขึ้นและลง
ดูเฉลย
ตอบ: จริง
จริงหรือไม่: พืชใบเลี้ยงเดี่ยวมีมัดท่อลำเลียงเรียงเป็นวง
ดูเฉลย
ตอบ: ไม่จริง — ใบเลี้ยงเดี่ยวมีมัดท่อลำเลียงกระจายทั่วลำต้น ใบเลี้ยงคู่เรียงเป็นวง
เซลล์ใดควบคุมการปิดเปิดของปากใบ
- ก. เซลล์เม็ดเลือด
- ข. เซลล์ประสาท
- ค. เซลล์คุม
- ง. เซลล์ขนราก
ดูเฉลย
ตอบ: เซลล์คุม
ควั่นเปลือกรอบกิ่ง แล้วเปลือกเหนือรอยควั่นบวม เพราะอะไร
- ก. อาหารที่ลำเลียงลงมาผ่านไม่ได้ จึงสะสมอยู่
- ข. น้ำขึ้นไม่ได้
- ค. ไซเล็มถูกตัดขาด
- ง. ปากใบปิด
ดูเฉลย
ตอบ: อาหารที่ลำเลียงลงมาผ่านไม่ได้ จึงสะสมอยู่ — โฟลเอ็มอยู่ในเปลือก เมื่อลอกเปลือกออก อาหารจึงลงไปไม่ได้
วันแบบใดพืชคายน้ำมากที่สุด
- ก. แดดจัด ลมพัด อากาศแห้ง
- ข. ฝนตก อากาศชื้น
- ค. กลางคืน ไม่มีลม
- ง. อากาศเย็นและชื้น
ดูเฉลย
ตอบ: แดดจัด ลมพัด อากาศแห้ง — แดด ลม และอากาศแห้ง ทำให้น้ำระเหยออกจากใบได้มาก

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.1 หน่วย “ระบบในพืช” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี