โคลงสี่สุภาพ (เบื้องต้น) ภาษาไทย ม.2

อุ่นเครื่องราชาแห่งร้อยกรองไทย

โคลงสี่สุภาพ บังคับทั้งจำนวนคำ สัมผัส

และตำแหน่งวรรณยุกต์เอก-โท!

รูปแบบ

1 บท = 4 บาท

บาทละ 2 วรรค: วรรคหน้า 5 คำ วรรคหลัง 2 คำ

บาทที่ 4 วรรคหลัง 4 คำ + คำสร้อยท้ายบาท 1 และ 3 ได้

คำเอก คำโท คืออะไร

คำเอก = คำที่มีรูปไม้เอก ( ่ ) เช่น ไม่ ต่อ ย่อม

คำโท = คำที่มีรูปไม้โท ( ้ ) เช่น ได้ ข้าง ค้า

โคลงบังคับที่ "รูป" วรรณยุกต์

แผนผังเอก 7 โท 4

ส้ม = เอก ฟ้า = โท

ชมพู = สัมผัสบังคับ

ตำแหน่งเอก-โท ทีละบาท

ท่องตามตารางทีละบาท

รวมเอก 7 แห่ง โท 4 แห่ง

สัมผัสบังคับ

ท้ายบาท 1 → คำที่ 5 ของบาท 2 และบาท 3

ท้ายบาท 2 → คำที่ 5 ของบาท 4

ตัวอย่างโคลงจากลิลิตพระลอ

เสียงลือเสียงเล่าอ้าง อันใด พี่เอย

เสียงย่อมยอยศใคร ทั่วหล้า

สองเขือพี่หลับใหล ลืมตื่น ฤๅพี่

สองพี่คิดเองอ้า อย่าได้ถามเผือ

ตัวอย่างหาเอก-โท ในโคลงพระลอ

บาท 2: ย่อม (เอก) · ทั่ว (เอก) หล้า (โท)

บาท 3: พี่ (เอก) · ตื่น (เอก)

บาท 4: พี่ (เอก) อ้า (โท) · อย่า (เอก) ได้ (โท)

เอกโทษ โทโทษ

ตำแหน่งเอกใช้ "คำตาย" แทนได้ เช่น จิต สุข ลึก

ถ้าหาคำไม่ได้ กวีอาจแปลงรูปคำ

เรียกว่า เอกโทษ โทโทษ

ระวัง!ดูรูป ไม่ใช่ดูเสียง

"ค้า" มีรูปไม้โท (เสียงตรี) → ใช้ตำแหน่งโทได้ ✓

"ขา" เสียงจัตวา แต่ไม่มีรูป → ใช้ตำแหน่งโทไม่ได้ ✗

สรุปสรุป

4 บาท | 5+2 ทุกบาท ยกเว้นบาท 4 = 5+4

เอก 7 โท 4 | ท้ายบาท 1 → คำที่ 5 บาท 2,3 | ท้ายบาท 2 → คำที่ 5 บาท 4

เคล็ดลับ: ท่องโคลงพระลอเป็นแม่แบบ