NarWhizเปิดแอป ▶

การกลายพันธุ์ และโรคทางพันธุกรรม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3

🩸 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มัธยมศึกษาปีที่ 3 · หน่วย: พันธุศาสตร์ · ตัวชี้วัด ว 1.3 ม.3/1, ว 1.3 ม.3/2, ว 1.3 ม.3/3, ว 1.3 ม.3/4 ฯลฯ

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: การกลายพันธุ์ และโรคทางพันธุกรรม

เริ่มกันถ้ารหัสดีเอ็นเอพิมพ์ผิด?

การเปลี่ยนแปลงของยีนหรือโครโมโซม เรียกว่า "การกลายพันธุ์"

การกลายพันธุ์คืออะไร

การเปลี่ยนแปลงของยีนหรือโครโมโซม

มีทั้งโทษ ไม่มีผล และเป็นประโยชน์

เช่น ข้าว กข6 ได้จากการฉายรังสีข้าวหอมมะลิ

สาเหตุของการกลายพันธุ์

เกิดเองตามธรรมชาติ หรือจากรังสี สารเคมี

เช่น รังสี UV สารในควันบุหรี่

กลายพันธุ์ที่เซลล์ไหน ส่งต่อลูกได้?

เซลล์สืบพันธุ์ → ถ่ายทอดสู่ลูกได้

เซลล์ร่างกาย → ไม่ถ่ายทอดสู่ลูก

แต่อาจทำให้เกิดโรค เช่น มะเร็งผิวหนัง

โรคทางพันธุกรรม

โรคที่ส่งต่อจากพ่อแม่สู่ลูกผ่านยีนหรือโครโมโซม

ไม่ใช่โรคติดต่อ

ธาลัสซีเมีย

ร่างกายสร้างฮีโมโกลบินผิดปกติ เม็ดเลือดแดงแตกง่าย

ผู้ป่วยซีด เหนื่อยง่าย ตัวเหลือง

คนไทยเป็นพาหะจำนวนมาก

ตัวอย่างพ่อแม่เป็นพาหะธาลัสซีเมีย (Aa × Aa)

AA ปกติ 25% Aa พาหะ 50%

aa ป่วย 25%

ทำไมตาบอดสีพบในผู้ชายมากกว่า

ผู้ชายมี X แค่ 1 แท่ง ถ้า X มียีนด้อยก็แสดงออกทันที

ผู้หญิงมี X 2 แท่ง ต้องด้อยทั้งคู่จึงแสดงออก

ตัวอย่างแม่พาหะตาบอดสี × พ่อปกติ

ลูกสาว: ปกติ 1 พาหะ 1 (ไม่มีใครตาบอดสี)

ลูกชาย: ตาบอดสี 1 ใน 2 (50%)

ดาวน์ซินโดรม

โครโมโซมคู่ที่ 21 เกินมา 1 แท่ง

รวมเป็น 47 แท่ง

พบบ่อยขึ้นเมื่อแม่ตั้งครรภ์ตอนอายุมาก

ระวัง!พาหะ ไม่ใช่ ผู้ป่วย

พาหะ (Aa) มียีนผิดปกติแฝงอยู่ แต่ไม่แสดงอาการ

ส่งยีนต่อให้ลูกได้

สรุปสรุปบทเรียน

การกลายพันธุ์ = ยีนหรือโครโมโซมเปลี่ยน (ส่งต่อได้ถ้าเกิดในเซลล์สืบพันธุ์)

เคล็ดลับ: "ธาลัส-ออโตโซม ตาบอดสี/ฮีโมฯ-X ดาวน์-21 เกิน"

ตรวจเลือดก่อนมีลูก ลดโอกาสโรคธาลัสซีเมีย

แบบฝึกหัด การกลายพันธุ์ และโรคทางพันธุกรรม พร้อมเฉลย

  1. ผู้ป่วยดาวน์ซินโดรมมีโครโมโซมกี่แท่ง
    ดูเฉลยตอบ: 47
  2. พ่อแม่เป็นพาหะธาลัสซีเมียทั้งคู่ โอกาสที่ลูกจะป่วยเท่าใด
    • ก. 75%
    • ข. 0%
    • ค. 25%
    • ง. 50%
    ดูเฉลยตอบ: 25%
  3. ทำไมผู้ชายเป็นตาบอดสีมากกว่าผู้หญิง
    • ก. ผู้หญิงไม่มียีนตาบอดสี
    • ข. ยีนอยู่บนโครโมโซม Y
    • ค. ผู้ชายใช้สายตามากกว่า
    • ง. ผู้ชายมีโครโมโซม X เพียงแท่งเดียว
    ดูเฉลยตอบ: ผู้ชายมีโครโมโซม X เพียงแท่งเดียว — ผู้ชายมี X แท่งเดียว ยีนด้อยบน X จึงแสดงออกทันที
  4. จริงหรือไม่: การกลายพันธุ์ในเซลล์ผิวหนังถ่ายทอดไปสู่ลูกได้
    ดูเฉลยตอบ: ไม่จริง — ถ่ายทอดได้เฉพาะเมื่อเกิดในเซลล์สืบพันธุ์
  5. พ่อแม่เป็นพาหะธาลัสซีเมีย (Aa × Aa) โอกาสที่ลูกเป็นพาหะกี่เปอร์เซ็นต์
    ดูเฉลยตอบ: 50 — Aa มี 2 ใน 4 ช่อง
  6. แม่เป็นพาหะตาบอดสี พ่อปกติ ลูกชายมีโอกาสตาบอดสีเท่าใด
    • ก. 100%
    • ข. 0%
    • ค. 50%
    • ง. 25%
    ดูเฉลยตอบ: 50% — ลูกชายได้ X จากแม่ ซึ่งเป็น Xᶜ หรือ X อย่างละครึ่ง
  7. จริงหรือไม่: ธาลัสซีเมียติดต่อได้จากการอยู่ใกล้ผู้ป่วย
    ดูเฉลยตอบ: ไม่จริง — เป็นโรคทางพันธุกรรม ถ่ายทอดทางยีน ไม่ใช่โรคติดต่อ
  8. ข้อใดช่วยลดโอกาสมีลูกเป็นโรคธาลัสซีเมีย
    • ก. กินวิตามินซีทุกวัน
    • ข. ตรวจเลือดคัดกรองก่อนมีลูก
    • ค. ฉีดวัคซีนไข้หวัด
    • ง. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
    ดูเฉลยตอบ: ตรวจเลือดคัดกรองก่อนมีลูก — รู้ว่าเป็นพาหะหรือไม่ จะได้วางแผนและปรึกษาแพทย์
  9. ปัจจัยใดทำให้เกิดการกลายพันธุ์ได้
    • ก. อากาศเย็น
    • ข. เสียงเพลง
    • ค. รังสีอัลตราไวโอเลต (UV)
    • ง. น้ำสะอาด
    ดูเฉลยตอบ: รังสีอัลตราไวโอเลต (UV) — รังสีและสารเคมีบางชนิดทำลายดีเอ็นเอได้
  10. ผู้ชายปกติมีโครโมโซม X กี่แท่ง
    ดูเฉลยตอบ: 1

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 หน่วย “พันธุศาสตร์” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี