น้ำขึ้นน้ำลง วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3

🌊 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มัธยมศึกษาปีที่ 3 · หน่วย: ดาราศาสตร์ · ตัวชี้วัด ว 3.1 ม.3/1, ว 3.1 ม.3/2, ว 3.1 ม.3/3, ว 3.1 ม.3/4

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: น้ำขึ้นน้ำลง

เริ่มกันชาวประมงดูดวงจันทร์ก่อนออกเรือ

ชาวประมงดูข้างขึ้นข้างแรม

เพื่อรู้ช่วงน้ำเกิด–น้ำตาย ก่อนออกเรือ

น้ำขึ้นน้ำลงคืออะไร

ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นและลดลงเป็นจังหวะ

ส่วนใหญ่ในหนึ่งวันมีน้ำขึ้น 2 ครั้ง น้ำลง 2 ครั้ง

น้ำขึ้นน้ำลง

แรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์ (และดวงอาทิตย์) ดึงน้ำทะเล

เกิดน้ำขึ้นด้านที่หันเข้าหาดวงจันทร์ และด้านตรงข้าม

ทำไมน้ำนูนออก 2 ด้าน

ด้านหันหาดวงจันทร์: ถูกดึงแรงที่สุด น้ำนูนออก

ด้านตรงข้าม: ถูกดึงน้อยที่สุด น้ำก็นูนออกเช่นกัน

ด้านข้างทั้งสอง: น้ำลง

ดวงอาทิตย์ก็มีส่วน

ดวงอาทิตย์มีมวลมาก แต่อยู่ไกลมาก

ผลต่อน้ำขึ้นน้ำลงประมาณครึ่งหนึ่งของดวงจันทร์

เวลาน้ำขึ้นเลื่อนทุกวัน

น้ำขึ้นช้าลงวันละประมาณ 50 นาที

เพราะดวงจันทร์โคจรไปข้างหน้าทุกวัน

เหมือนเวลาที่ดวงจันทร์ขึ้นช้าลง

ตัวอย่างทำนายเวลาน้ำขึ้น

วันนี้น้ำขึ้นสูงสุด 06:00 น. และประมาณ 18:25 น.

พรุ่งนี้ขึ้นช้าลง ≈ 50 นาที

→ ประมาณ 06:50 น.

ตัวอย่างดูปฏิทินจันทรคติ

วันนี้ขึ้น 15 ค่ำ → ช่วงน้ำเกิด น้ำขึ้นสูง ลงต่ำมาก

อีกราว 1 สัปดาห์ (แรม 8 ค่ำ) → ช่วงน้ำตาย

ชาวประมงวางแผนออกเรือได้

ประโยชน์และข้อควรระวัง

ชีวิตริมทะเลผูกพันกับน้ำขึ้นน้ำลง

ระวัง!น้ำขึ้นน้ำลง ไม่ใช่ คลื่น

คลื่นที่ซัดชายหาดเกิดจากลมพัดผิวน้ำ

น้ำขึ้นน้ำลงเกิดจากแรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์

สรุปสรุปบทเรียน

เคล็ดลับ: "15 ค่ำ-น้ำเกิด 8 ค่ำ-น้ำตาย"

เกิดจากแรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์เป็นหลัก

วันละ 2 ขึ้น 2 ลง เลื่อนช้าลงวันละ ≈ 50 นาที

แบบฝึกหัด น้ำขึ้นน้ำลง พร้อมเฉลย

น้ำเกิด (น้ำขึ้นสูงสุด) ตรงกับวันใด
- ก. ทุกวันเท่ากัน
- ข. ขึ้น 15 ค่ำ และ แรม 15 ค่ำ
- ค. ขึ้น 8 ค่ำ และ แรม 8 ค่ำ
ดูเฉลย
ตอบ: ขึ้น 15 ค่ำ และ แรม 15 ค่ำ
วันนี้น้ำขึ้นเวลา 08:00 น. พรุ่งนี้น้ำจะขึ้นช้าลงประมาณกี่นาที
ดูเฉลย
ตอบ: 50
น้ำตายเกิดในวันใด
- ก. ขึ้น 8 ค่ำ และ แรม 8 ค่ำ
- ข. ขึ้น 15 ค่ำ และ แรม 15 ค่ำ
- ค. วันจันทร์
- ง. วันที่ฝนตก
ดูเฉลย
ตอบ: ขึ้น 8 ค่ำ และ แรม 8 ค่ำ — วันขึ้นหรือแรม 8 ค่ำ ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ทำมุมฉากกับโลก แรงจึงหักล้างกันบางส่วน
สาเหตุหลักของน้ำขึ้นน้ำลงคืออะไร
- ก. ลมพายุ
- ข. แรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์
- ค. ฝนตกหนัก
- ง. แผ่นดินไหว
ดูเฉลย
ตอบ: แรงโน้มถ่วงของดวงจันทร์ — ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลก แรงดึงต่างกันระหว่างสองด้านของโลกจึงมาก
ในหนึ่งวัน บริเวณส่วนใหญ่มีน้ำขึ้นกี่ครั้ง
ดูเฉลย
ตอบ: 2
ช่วงน้ำเกิด ดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์อยู่ตำแหน่งใด
- ก. ทำมุมฉากกัน
- ข. เรียงอยู่ในแนวเดียวกัน
- ค. กระจายกันไม่มีแบบแผน
- ง. ดวงจันทร์อยู่หลังดวงอาทิตย์
ดูเฉลย
ตอบ: เรียงอยู่ในแนวเดียวกัน — แรงดึงของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เสริมกัน
ช่วงน้ำตาย ระดับน้ำเป็นอย่างไร
- ก. ขึ้นและลงน้อย ต่างกันไม่มาก
- ข. ขึ้นสูงสุดและลงต่ำสุด
- ค. ไม่มีน้ำขึ้นเลย
- ง. น้ำท่วมทุกพื้นที่
ดูเฉลย
ตอบ: ขึ้นและลงน้อย ต่างกันไม่มาก — แรงดึงของดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ทำมุมฉาก หักล้างกันบางส่วน
จริงหรือไม่: ด้านของโลกที่อยู่ตรงข้ามกับดวงจันทร์ก็เกิดน้ำขึ้นด้วย
ดูเฉลย
ตอบ: จริง
ทำไมดวงอาทิตย์มีผลต่อน้ำขึ้นน้ำลงน้อยกว่าดวงจันทร์
- ก. มีมวลน้อยกว่าดวงจันทร์
- ข. อยู่ไกลจากโลกมากกว่ามาก
- ค. อยู่ใกล้โลกกว่า
- ง. ไม่มีแรงโน้มถ่วง
ดูเฉลย
ตอบ: อยู่ไกลจากโลกมากกว่ามาก — แม้มวลมาก แต่ระยะทางไกลทำให้ผลน้อยลง
อาชีพใดใช้ประโยชน์จากน้ำขึ้นน้ำลงโดยตรง
- ก. การปลูกยางพารา
- ข. การเลี้ยงไก่
- ค. การทำไร่อ้อย
- ง. การทำนาเกลือ
ดูเฉลย
ตอบ: การทำนาเกลือ — นาเกลือปล่อยน้ำทะเลเข้านาตอนน้ำขึ้น แล้วตากให้น้ำระเหย

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 หน่วย “ดาราศาสตร์” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี