คำสมาส: หลักการสร้างคำ ภาษาไทย ม.3
🧷 บทเรียนภาษาไทย มัธยมศึกษาปีที่ 3 · หน่วย: คำสมาสและคำสนธิ · ตัวชี้วัด ท 4.1 ม.3/1, ท 4.1 ม.3/4
เนื้อหาบทเรียน: คำสมาส: หลักการสร้างคำ
อุ่นเครื่องอ่านอย่างไรให้ถูก?
ประวัติศาสตร์ อ่าน ประ-หวัด-ติ-สาด
คำสมาสมักออกเสียงสระเชื่อมระหว่างคำ (ติ)
คำสมาสคืออะไร
นำคำบาลีหรือสันสกฤตตั้งแต่ 2 คำมาต่อกัน
ได้คำใหม่ที่มีความหมายใหม่
เสียงของคำไม่กลืนกัน (ต่างจากสนธิ)
หลักที่ 1: บาลีสันสกฤตทั้งคู่
ทุกคำในคำสมาสต้องมาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต
ถ้ามีคำไทย เขมร หรืออังกฤษปน = ไม่ใช่สมาส
หลักที่ 2: แปลจากหลังไปหน้า
คำหลักอยู่ข้างหลัง คำขยายอยู่ข้างหน้า
จึงแปลจากคำหลังย้อนมาคำหน้า
หลักที่ 3: ตัดการันต์และสระอะ
คำหน้าที่มีการันต์ ให้ตัดการันต์ทิ้ง
คำหน้าไม่เติมสระอะ (ไม่ประวิสรรชนีย์)
หลักที่ 4: อ่านเชื่อมเสียง
ออกเสียงสระที่พยัญชนะท้ายของคำหน้า
สุขภาพ อ่าน สุก-ขะ-พาบ
ภูมิศาสตร์ อ่าน พู-มิ-สาด
หลักที่ 5: พระ + บาลีสันสกฤต
คำว่า "พระ" (มาจาก วร) นำหน้าคำบาลีสันสกฤต
นับเป็นคำสมาส เช่น พระหัตถ์ พระบาท พระกรรณ
ตัวอย่างตรวจทีละขั้น: วิทยาศาสตร์
แยกคำ → ดูต้นทาง → แปล → ตัดสิน
ตัวอย่างแยกคำสมาส / ไม่ใช่สมาส
ใช้ 2 คำถาม: ทุกคำมาจากบาลีสันสกฤตไหม? แปลหลังไปหน้าได้ไหม?
ระวัง!กับดักข้อสอบ
ราชวัง พลเมือง ผลไม้ มีคำไทยปน → ไม่ใช่สมาส
บางคำสมาสไม่อ่านเชื่อมเสียง เช่น ชลบุรี (ชน-บุ-รี)
สรุปสรุปบทเรียน
สมาส = บาลีสันสกฤตต่อกัน แปลหลัง→หน้า อ่านเชื่อมเสียง
คำหน้าตัดการันต์ ไม่เติมสระอะ
เคล็ดลับ: เจอคำไทยปน = ตัดทิ้งทันที
แบบฝึกหัด คำสมาส: หลักการสร้างคำ พร้อมเฉลย
- จริงหรือไม่: คำสมาสแปลความหมายจากคำหลังไปคำหน้า
ดูเฉลย
ตอบ: จริง — คำหลักอยู่หลัง เช่น ราชบุตร = บุตรของราชา - จริงหรือไม่: "พระหัตถ์" เป็นคำสมาส เพราะคำว่า พระ นำหน้าคำบาลีสันสกฤต
ดูเฉลย
ตอบ: จริง — พระ + หัตถ์ (มือ) นับเป็นคำสมาส - จริงหรือไม่: "ชลบุรี" ต้องอ่านว่า ชน-ละ-บุ-รี
ดูเฉลย
ตอบ: ไม่จริง — คำสมาสบางคำอ่านตามความนิยม ชลบุรี อ่าน ชน-บุ-รี - "ประวัติศาสตร์" เกิดจากคำบาลีสันสกฤตกี่คำ
ดูเฉลย
ตอบ: 2 — ประวัติ + ศาสตร์
อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที
บทนี้อยู่ใน ภาษาไทย ม.3 หน่วย “คำสมาสและคำสนธิ” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี