โครมาโทกราฟีแบบกระดาษ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.2

🎨 บทเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มัธยมศึกษาปีที่ 2 · หน่วย: การแยกสารผสม · ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.2/1, ว 2.1 ม.2/2, ว 2.1 ม.2/3

📖 เรียนบทนี้ (มีภาพเคลื่อนไหวและเสียง)🎮 เล่นเกมแบบฝึกหัด

เนื้อหาบทเรียน: โครมาโทกราฟีแบบกระดาษ

หมึกสีดำมีสีอะไรบ้าง?

หยดหมึกบนกระดาษกรอง จุ่มปลายในน้ำ

สีดำแยกออกเป็นหลายสี!

โครมาโทกราฟีคืออะไร

ใช้แยกสารปริมาณน้อย ๆ ที่ละลายปนกัน

ตัวทำละลายเคลื่อนที่ไปบนตัวดูดซับ (กระดาษ)

สารแต่ละชนิดเคลื่อนที่ได้ไกลไม่เท่ากัน

โครมาโทกราฟีแบบกระดาษ

ตัวทำละลายซึมขึ้นตามกระดาษ พาสารไปด้วย

สารที่ละลายดีและถูกดูดซับน้อย เคลื่อนที่ได้ไกล

ใช้แยกสารปริมาณน้อย ๆ เช่น สีผสมอาหาร

ขั้นตอนการทดลอง

ใช้ดินสอขีดเส้นเริ่มต้น เพราะหมึกปากกาจะละลายปนไปด้วย

ค่า Rf

Rf = ระยะทางที่สารเคลื่อนที่ ÷ ระยะทางที่ตัวทำละลายเคลื่อนที่

ค่า Rf ไม่เกิน 1 ใช้ระบุชนิดสารได้ (ในสภาวะเดียวกัน)

คำนวณค่า Rf

สีเหลืองเคลื่อนที่ 6 cm ตัวทำละลายเคลื่อนที่ 8 cm

Rf = 6 ÷ 8 = 0.75

ตัวอย่างสีผสมอาหารนี้มีกี่สี?

สีเขียว แยกได้ 2 จุด: สีเหลือง และสีน้ำเงิน

แสดงว่าสีเขียวนี้เป็นสารผสม

สารบริสุทธิ์จะเห็นเป็นจุดเดียว

ตัวอย่างเทียบหาชนิดของสาร

สาร A มีค่า Rf 0.40

สี X ให้จุด Rf 0.40 และ 0.75

แสดงว่าสี X น่าจะมีสาร A ปนอยู่

ระวัง!ระวัง! ข้อผิดพลาดบ่อย

จุ่มกระดาษลึกเกินจุดสาร สารจะละลายลงในตัวทำละลาย

ใช้ปากกาขีดเส้นเริ่ม หมึกจะแยกสีปนผล

วัดระยะจากเส้นเริ่ม ไม่ใช่จากขอบกระดาษ

ตัวทำละลายมีผล

สารเดียวกัน ใช้ตัวทำละลายต่างกัน ได้ค่า Rf ต่างกัน

หมึกบางชนิดไม่ละลายน้ำ ต้องใช้แอลกอฮอล์

สรุปสรุป

เคล็ดลับจำง่าย: "Rf = สาร ÷ ตัวทำละลาย (ไม่เกิน 1)"

จุดเดียว = อาจเป็นสารบริสุทธิ์ หลายจุด = สารผสม

แบบฝึกหัด โครมาโทกราฟีแบบกระดาษ พร้อมเฉลย

สาร A เคลื่อนที่ 3 cm ตัวทำละลายเคลื่อนที่ 10 cm ค่า Rf เท่าไร
ดูเฉลย
ตอบ: 0.3
ทำไมต้องใช้ดินสอขีดเส้นเริ่มต้น
- ก. ปากกาแพงกว่า
- ข. ดินสอทำให้สารเคลื่อนเร็วขึ้น
- ค. ไส้ดินสอไม่ละลายในตัวทำละลาย
- ง. ดินสอสีสวยกว่า
ดูเฉลย
ตอบ: ไส้ดินสอไม่ละลายในตัวทำละลาย
สารเคลื่อนที่ 4 cm ตัวทำละลายเคลื่อนที่ 5 cm ค่า Rf เท่าไร
ดูเฉลย
ตอบ: 0.8
ในโครมาโทกราฟี สารใดเคลื่อนที่ได้ไกลที่สุด
- ก. สารที่มีสีเข้มที่สุด
- ข. สารที่ถูกดูดซับมาก
- ค. สารที่ไม่ละลาย
- ง. สารที่ละลายดีและถูกดูดซับน้อย
ดูเฉลย
ตอบ: สารที่ละลายดีและถูกดูดซับน้อย
จริงหรือไม่: ค่า Rf อาจมากกว่า 1 ได้
ดูเฉลย
ตอบ: ไม่จริง — สารไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ไกลกว่าตัวทำละลาย ค่า Rf จึงไม่เกิน 1
ตัวทำละลายเคลื่อนที่ 12 cm สารสีแดงเคลื่อนที่ 3 cm ค่า Rf เท่าไร
ดูเฉลย
ตอบ: 0.25 — 3 ÷ 12 = 0.25
สารมีค่า Rf 0.5 ตัวทำละลายเคลื่อนที่ 8 cm สารเคลื่อนที่กี่เซนติเมตร
ดูเฉลย
ตอบ: 4 — 0.5 × 8 = 4 cm
หมึกสีดำแยกได้ 3 จุด แสดงว่าอะไร
- ก. หมึกเป็นสารบริสุทธิ์
- ข. หมึกเป็นสารผสมอย่างน้อย 3 ชนิด
- ค. ตัวทำละลายผิด
- ง. กระดาษเสีย
ดูเฉลย
ตอบ: หมึกเป็นสารผสมอย่างน้อย 3 ชนิด
สาร P มีค่า Rf 0.2 สาร Q มีค่า Rf 0.7 สารใดเคลื่อนที่ได้ไกลกว่า
- ก. เท่ากัน
- ข. สาร Q
- ค. สาร P
ดูเฉลย
ตอบ: สาร Q — Rf มาก = เคลื่อนที่ได้ไกลเมื่อเทียบกับตัวทำละลาย
จริงหรือไม่: ระดับตัวทำละลายในภาชนะต้องต่ำกว่าจุดที่หยดสาร
ดูเฉลย
ตอบ: จริง — ถ้าสูงกว่า สารจะละลายลงไปในตัวทำละลาย ไม่เคลื่อนที่ขึ้นตามกระดาษ

อยากฝึกต่อ? เล่นเกมแบบฝึกหัดบทนี้ ได้คะแนนและดาวทันที

บทนี้อยู่ใน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.2 หน่วย “การแยกสารผสม” · ครูและผู้ปกครองพิมพ์ใบงานได้ฟรี