ประโยคตามเจตนา ภาษาไทย ม.2

อุ่นเครื่องถามหรือขอร้อง?

"ช่วยปิดหน้าต่างหน่อยได้ไหม"

มีคำว่า "ได้ไหม" เหมือนคำถาม

แต่ผู้พูดอยากให้เราทำอะไรกันแน่?

เจตนา 3 กลุ่ม

ผู้พูดต้องการอะไรจากผู้ฟัง

บอกให้รู้ · ถามให้ตอบ · บอกให้ทำ

แจ้งให้ทราบ: บอกเล่า และ ปฏิเสธ

บอกเล่า = เล่าเรื่อง บอกข้อมูล

ปฏิเสธ = มีคำ ไม่ มิ ไม่ได้ มิได้ หามิได้

"เขามิได้กล่าวเช่นนั้น"

ถามให้ตอบ

ต้องการคำตอบจริง ๆ

คำแสดงคำถาม: ใคร อะไร ที่ไหน เมื่อไร อย่างไร

ไหม หรือ หรือไม่ กี่

บอกให้ทำ 3 แบบ

คำสั่ง: จง ห้าม อย่า

ขอร้อง: กรุณา โปรด ช่วย...หน่อย

ชักชวน: ...กันเถอะ ...ด้วยกันไหม

รูปประโยค ≠ เจตนา

บางประโยคดูเหมือนคำถาม แต่ไม่ได้อยากได้คำตอบ

คำถามเชิงวาทศิลป์ "ใครจะไม่รักแม่" = ทุกคนรักแม่

ปฏิเสธซ้อนปฏิเสธ = บอกเล่า

ตัวอย่างแกะเจตนา "ช่วยปิดหน้าต่างหน่อยได้ไหม"

รูป: มี "ได้ไหม" ดูเหมือนคำถาม

ใจผู้พูด: อยากให้ปิดหน้าต่าง

เจตนา: บอกให้ทำ (ขอร้อง)

ตัวอย่างแกะเจตนา ปฏิเสธซ้อน

"ไม่มีใครไม่ชอบวันหยุด"

ไม่ + ไม่ = หักล้างกัน

ความหมาย: ทุกคนชอบวันหยุด → บอกเล่า

ระวัง!มีคำแสดงคำถาม ไม่ได้แปลว่าเป็นคำถาม

"ฉันไม่รู้ว่าเขาไปไหน" → บอกให้รู้ ไม่ได้ถาม

"ใครก็ได้ช่วยที" → ขอร้อง

ดูว่าผู้พูดรอคำตอบหรือเปล่า

สรุปสรุป

แจ้งให้ทราบ (บอกเล่า ปฏิเสธ) · ถามให้ตอบ · บอกให้ทำ (สั่ง ขอร้อง ชวน)

ดูที่ใจผู้พูด ไม่ใช่แค่รูปประโยค

เคล็ดลับ: ปฏิเสธซ้อน = บอกเล่า